(tr) yeryuzu postasi: 1917-1918: Brezilya anarsist ayaklanmasi

a-infos-tr at ainfos.ca a-infos-tr at ainfos.ca
Sun Feb 3 06:44:20 CET 2019


Ingilizce Orjinali: 1917-1918: The Brazilian anarchist uprising: 
http://libcom.org/history/1918-Brazilian-anarchist-uprising ---- 1918'de Brezilya'da 
devrim girisiminin kisa bir tarihi. Ayaklanma, güvenlik güçleri tarafindan içine 
sizildiginda ve ordu isçilerin tarafina katilmadiginda  basarisizliga ugradi. ---- 1918'de 
Rio de Janeiro sehri, Brezilya isçi hareketinin tarihindeki en önemli olaylardan biriyle 
sonuçlanacak bir dizi olayla sarsildi: Oligarsik cumhuriyet hükumetini devirmek ve yerine 
isçilerin ve askerlerin konseylerini getirmek için tasarlanmis bir ayaklanma 
tesebbüsü.1917'den itibaren, özellikle Rio de Janeiro ve São Paulo'daki sinif bilinçli 
Brezilyali isçiler, hizlandirilmis bir sekilde örgütleniyorlardi. Bu yil Temmuz ayinda 
genç bir ayakkabi üreticisi olan Antonio Martinez'in polis tarafindan öldürülmesinden 
sonra tetiklenen genel grev nedeniyle São Paulo eyaletinin baskentinde hayat durma 
noktasina geldi. Dört gün boyunca sehir, isçilerle güvenlik güçleri arasinda sayisiz 
çatismalar yasanan bir savas alanina dönüstü. O günlerde baskent olan Rio de Janeiro'da, 
FORJ'dan (Federação Operária do Rio de Janeiro - Rio de Janeiro Isçi Federasyonu) 
militanlar, yil basindan beri hayat pahaliligina karsi bir kampanya yürütüyorlardi ve 
Subat ayindan itibaren polis yasaklarina ragmen miting üstüne miting yapiliyordu. Mayis 
ayi itibariyle yaklasik 50[miting]düzenlenmisti.

Bu sürecin yani sira FORJ, sendikalarin örgütlenmesi ve yeniden düzenlenmesi için özenli 
çalismalar yürütüyordu ve yilin ortasinda, 4 Nisan 1917'de Sivil Insaat Isçileri Sendikasi 
(UOCC) ve 8 Nisan'da Tekstil Isçileri Sendikasi (UOFT) kurulmasiyla bu çalismalar meyve 
vermeye basladi.

Mayis ayinda Corcovado Tekstil Fabrikasi'ndaki grevin acimasizca bastirilmasi ve 7 
Temmuz'da New York Otel'in trajik biçimde yikilmasi ile onlarca isçinin ölümü carioca 
(Rio'dan gelen anlamina geliyor) isçilerini öfkelendirdi. 17 Temmuz 1917'de FORJ genel 
merkezinde toplanildiktan sonra greve gitme karari alindi. Bu grev hizlica birkaç sektöre 
daha yayildi, o zamandan sonra bas döndürücü büyüme yasayan sendikalari güçlendirdi.

1918, dünya çapinda, uyanmis olan isçi sinifi içinde engellenemez bir iyimserlik ve 
huzursuzluk dalgasini tetikleyen Rusya'daki zafere ulasmis devrimin gölgesi altinda 
basladi. Ocak ayinda özgürlükçü militanlar, toplumsal propaganda için kurgulanmis bir 
örgüt olan Rio de Janeiro Anarsist Ittifak'i kurdu. 1 Mart'ta, genel grevden sonra polis 
tarafindan yasaklanan FORJ'un yerine Genel Isçi Sendikasi (UGT) kuruldu. Nisan ayinda, 
grevdeki iki haftanin ardindan, kunduracilar sekiz buçuk saatlik is günü hakki kazandi. 
Carioca basini "planlanan bir genel grev" ile ilgili spekülasyon yapmaya basladi ve bu 
UGT'ye yönelik bir polis baskisina neden oldu. 1 Mayis, kusatma hali altinda, sendika 
binasinda ve Praça Tiradentes'teki Theatro Maison Moderne'de UGT destekli büyük bir 
mitingle geçti. Isçi örgütlenmesinin o yilki önemli olaylarindan biri, tekstil isçileri, 
metal isçileri ve insaat isçileri arasinda sayisiz UGT alt kolunun kurulmasiydi. Haziran 
ve Temmuz aylari, dolap üreticileri, mermer isçileri, madenciler, liman isçileri ve sapka 
üreticilerinin sayisiz greviyle birlikte birkaç tekstil fabrikasinda üretimin durmasina 
sahne oldu.

3 Agustos'ta, Conpanhia Cantareira'da (gemi yapimcilari) ve Viação Fluminense'da 
(tramvaylar) ücretlerin iyilestirilmesi ve çalisma saatlerinin düsürülmesi için grev ilan 
edildi; bu sonunda Niterói'deki Rua da Conceição'daki halk ve güvenlik güçleri arasindaki 
çatismalara sahne olan bir ayaklanmaya dönüstü. Ordunun 58. Birligi'den pek çok asker 
grevcilere katildi, ikisi çatismalar sirasinda vurularak öldürüldü. Bu, isçilerin, 
Rusya'da oldugu gibi silahli kuvvetlerin daha alt kademeleriyle ittifak kurma 
beklentilerini de artirdi.

Ülke genelinde yasam maliyeti arttikça, neredeyse her eyaletin baskentinde ve sanayi 
sehirlerinde grev ve gösterilerde bir artis oldu. Yine Rio'da bas gösteren bir genel grev 
söylentisi vardi ve bu Cumhuriyetçilerin üst kademelerinde endise yaratti. Bu arada Rio 
eyaletindeki Petrópolis sehrinde, açliktan kirilan insanlar, yagmaya basladi ve polisle 
çatistilar.

Felaket Eylül ayinin sonunda patlak verdi. Rio, Ekim ayinin sonuna kadar binlerce isçinin 
hayatina mal olan ürkütücü Ispanyol grip salgini tarafindan vuruldu. Kapitalistler ve 
yetkililer (saglik yetkilileri dahil) daglardaki güvenli kasabalara kaçarken, polis 
Salginla Mücadele Komitesi'nde aktif olan isçileri topladi. Salgin Kasim ayina kadar 
etkisini kaybetti ancak açlik, özellikle daha uzak banliyölerde, yüzlerce yasama mal 
olmaya devam etti.

Yaklasmakta olan ayaklanma, olaylarin rüzgari ve raporlar ile gelisini önceden haber 
veriyordu. Tekstil isverenleri dokumacilarin taleplerini dikkate almayi reddetti; 
Gazeteler, Almanya'daki isçi devrimi, Birinci Dünya Savasi'nin sona ermesi ve 15 Kasim'da 
küçük bir farkla seçilen Cumhurbaskani Rodrigues Alves'e vekalet eden Delfim Moreira'nin 
haberleriyle doluydu.

18 Kasim'da, dokumacilar ayni anda Rio, Niterói, Petrópolis, Magé ve Santo Aleixo'daki 
fabrikalarda grev ilan ettiler. Devaminda metal isçileri ve insaat isçilerinin grevleri de 
onlara destek oldu. Ögleden sonra, grevciler Campo de São Cristovão'da birlesmeye basladi. 
Polis, dagilmalarini söyledi ve en ön plandaki isçileri gözaltina almaya çalisti. Isçiler 
karsilik verdi ve çatisma basladi. Polis karakoluna iki bomba atildi ve kitle binayi isgal 
etti. Kisa süre sonra, askerler karakolu bosaltmak ve askeri depolarini isgal etmeye 
çalisan isçileri dagitmak için müdahale etti. Çatisma, çevredeki sokaklara da yayildi ve 
sonrasinda atli birliklerin müdahalesi isyancilari dagitti. Burada tartismali bir konu 
var: Edgar Rodrigues'in 1972'de yayinlanan militanlarin tanikliklarina dayanan kitabinda, 
bir yüzbasidan isyancilarin ihanete ugradigini ögrenen isçilerin, tüm güçleriyle 
mücadeleye girmediklerini savunuyor. Rodrigues'a göre hükumetin hazir oldugu göz önüne 
alindiginda, ayaklanmanin akibeti önceden belliydi.

Askerlerin ihaneti ve isyancilara katilmakta basarisiz olmalari aylardir özenle üzerinde 
çalisilan planlara mal oldu. Bu planlarin detaylari önceden polis ve ordu tarafindan 
biliniyordu. Bir asker, Tegmen Jorge Elias Ajus harekete sizdi, bütün toplantilara katildi 
ve hatta isyanin askeri stratejisinden sorumlu oldu. Plan, ordunun depolarinin ele 
geçirilmesinden sonra, isçilerin ve isyanci askerlerin sehir merkezine hareket etmesi ve 
kamu kurumlari, polis merkezi ve Polis Tugayi'na saldiri düzenlemeleriydi. Bu esnada, 
güneyden gelen isçiler Palácio do Catete'ye (ç.n.: O dönem baskanlik sarayi olarak 
kullanilan bina) ve Temsilciler Meclisi'ne saldiracaklar, hemen ardindan Isçi ve Askerler 
Konseyi'nin kuruldugu ilan edilecekti.

18 Kasim aksami erken saatlerde, hareketin tüm "elebaslari" - José Oticica, Manuel Campos, 
Astrojildo Pereira, Carlos Dias, Alvaro Palmeira, José Elias da Silva, João da Costa 
Pimenta ve Agripino Nazaré - tutuklandi. Aralarinda anarsist militanlarin, isçilerin 
(anarsist ya da degil) ve "süphelilerin" oldugu yaklasik 200 kisi tutuklandi. Polis 
Confiaça fabrikasinin girisinde dokumaci Manuel Martins'i öldürdü ve yaraladigi bir baska 
isçi de birkaç gün sonra öldü. Yasaklanmasina ragmen cenazeye yüzlerce isçi katildi. 
Siddetli baskiya ragmen dokumacilarin, metal isçilerinin ve insaat isçilerinin grevi iki 
hafta daha sürdü. Bu baski 20 Kasim'da sendikalarin tesislerinin kapanmasina noktasina 
ulasti ve 22 Kasim'da UGT federal hükumetin emriyle kapatildi.

1918 isyani, hiçbir sonucu olmayan romantik bir macera degildi; isçilerin bizzat 
kendilerinin, özgürlüklerini kazanmak için, mücadele ve örgütlenme deneyimlerine dayanan 
bir girisimi ve toplumsal devrim özleminin gerçeklige dönüstügünü görme arzularinin açiga 
çikmasiydi.

Çeviri: Yeryüzü Postasi

http://www.yeryuzupostasi.org/2019/01/30/1917-1918-brezilya-anarsist-ayaklanmasi/


More information about the A-infos-tr mailing list