(tr) DAF, Meydan #43 - Mahnovist Hareket İçerisindeki Priazov'ye Rumları - Furkan Çelik

a-infos-tr at ainfos.ca a-infos-tr at ainfos.ca
Sun Mar 4 09:36:51 CET 2018


Mahnovist hareketin Bolşevik orduya ve Denikin'in Beyaz Ordusu'na karşı isyan bayrağını 
çekmesiyle beraber birçok farklı yerel topluluk da sosyal ve siyasal olarak kendisini 
Mahnovist hareket içerisinde konumlandırma gereksinimi hissetmiştir. Bu süreçte 
Mahnovistler, bir yandan iki orduya karşı aynı anda direniş gösterirken diğer yandan kendi 
komünlerini oluşturmuş ve kendi kararları doğrultusunda bir işleyiş oluşturmuşlardır. ---- 
Mahnovistlere katılan halklardan Priazov'ye Rumları'nın yarattığı deneyim de biz 
anarşistler açısından önemlidir. ---- Mahnovist hareket içerisinde yer alan Bulgarlar ve 
Yahudiler kendi birliklerini kuracak sayıya ulaşmışlardı. Fakat sayısal anlamda en fazla 
katılım Ukrayna'nın kuzeyinde Kırım'ın üst tarafında Azak denizi kıyılarındaki Priazov'ye 
bölgesinde yaşayan Rumlar tarafından yapılmıştır.

Dönemsel olarak siyasal ve ekonomik etmenler Rumların Mahnovist harekete katılmasını 
sağlamış olsa da, bu katılımda tarihsel olayların etkisini yok sayamayız.

Kırım Rumları 1870-80 yılları arasında Azak denizi kıyılarına sürgün edilmişlerdi. Bu 
sürgün Rus krallığının baskısı sonucu gerçekleşmişti. Şu an Ukrayna'da büyük bir yunan 
şehri olan Mariupol 1880 yılında Rumların yerleşmesiyle genişlemiş ve bu kent merkez 
alınarak çevresinde Ukrayna Rumları yaşamaya başlamıştı. Bölgenin adı Rumlar tarafından 
Priazov'ye olarak dillendirilmiştir. Bu sürgün, Rumların Rus krallığına karşı nefret 
beslemesine neden olmuştu ve komşu bölgeler dışında farklı bölgelerle ilişkiye geçmeyerek 
senelerce kendi hallerinde yaşamlarını sürdürmüşlerdi.

Mahnovist Hareketle Priazov'ye Rumlarının İlk Tanışması

Denikin'in ordusu Rusya'da yenilince, Ukrayna'da güçlenmek için halkı kendi saflarına 
çekmeye çalışıyor, ordusu ve askerleri için köyleri yağmalıyordu. Bolşevikler ise Rusya'da 
devrime ihanet etmiş, iktidarı ele geçirmişlerdi. Ukrayna'yı da kendilerine bağlayıp ağır 
yaptırım ve şartlarla yönetmek istiyorlardı. Ukrayna köylüleri için bu iki durumda bir 
seçenek olamazdı. Tam bu sırada Mahnovist hareket ortaya çıkmıştı ve iki cephede de isyan 
bayrağını çekmişti.

Mahno, Mahnovist hareketin propagandasını yapmak ve isyana katılımı arttırmak için 
Gulya-Polye bölgesinde köy köy dolaşıyordu. Mahno, makinist olarak çalışan yakın arkadaşı 
anarşist Alexei Marchenko ve bir birlik ile Gulya-Polye'den Azak denizi kıyılarına kadar 
inmişti. Burada Mariupol şehrine giden Mahnovistler, ayaklanma çağrısı yaparak halkı 
Mahnovist harekete katılmaya davet etmişti. Köyün bazı gençleri, atlarına atlayarak daha o 
anda gönüllü birliklere katılmıştı.

Mariupol ve civar köylerinden 1500 civarı Rum köylü, 1918'in başlarında Mahnovistlere 
katılmıştı. Köylerde kalan Rumlar ise Kızıl Ordu ve Beyaz Ordu ile savaş sırasında 
kapılarını Mahnovistlere açmış; birliklerin yemek, dinlenme ihtiyaçlarını karşılamışlardı.

Beyaz Ordu'ya Karşı

Denikin'in Beyaz Ordusu, gittiği Rum köylerinin Mahnovist harekete katıldığını öğrenince 
halkın mallarını yağmalamanın ötesine geçip kadın ve çocuklar dahil herkese zulmetmeye 
başlamıştı. Rumlar için Mahnovist olmak, ağır bedeller ödemeyi gerektiriyordu. Fakat 
köylülerden beyazların tarafına geçiş olmamıştı. Denikin'in ordusu Mariupol civarındaki 
köyleri yağmalamaya başlayınca, haber hemen Mahnovistlere ulaşmıştı. Mahno'nun da içinde 
bulunduğu birlikler köylerin yardımına koşmuş, Beyaz Ordu'yu köylerden püskürtmüşlerdi. Bu 
ilk yardım, Rumların tam anlamıyla Mahnovist hareket içerisine girmelerini sağlamıştı.

Makhnovistlerin kendilerini birincil olarak ulusal değil toplumsal özgürlük için 
savaşanlar olarak görmeleri de, Rumların Mahnovistlere katılımında çok önemli rol oynamıştı.

Kızıl Ordu'ya Karşı

Mariupol şehri, Ukrayna'nın Rum bölgesinin merkezi konumundaydı. Burada Beyaz Ordu'nun 
bozguna uğradığını gören Kızıl Ordu, yerel yönetime Bolşevik parti üyesi birini getirerek 
Kızıl Ordu tugaylarıyla hâkimiyet sağlamaya çalışmıştı. Bolşevik parti Ukrayna'yı da 
Sovyetlere katıp köylülere tahıl kotaları koyarak şehirlere Ukrayna'dan yiyecek götürme 
planları peşindeydi. Bu sebeple Lenin, Ukrayna'nın işgal edilmesini bir gereklilik olarak 
görüyordu. Priazov'ye Rumlarının Beyazlara olduğu gibi Kızıl Ordu askerlerine karşı da 
direniş başlatmaları üzerine, farklı cephelerde savaşan ve içlerinde Rumların da bulunduğu 
3000 atlı Mahnovist, Mariupol'a gelerek Kızıl Ordu'yla savaşmıştı. Mahnovistleri cephede 
yenemeyen Kızıl Ordu burada da bozguna uğramış ve geri çekilmişti. Sonrasında Bolşevikler 
ÇEKA'larını (Sovyet Gizli Polis Servisi) eski yer altı tünellerinden tekrar saldırıya 
göndermiş, fakat bu şehir çatışmasından da Mahnovistler zaferle ayrılmıştı. Bolşevik parti 
üyelerinin ve Kızıl Ordu'nun Mariupol şehrinden defedilmesiyle, Rumlar özyönetim kurarak 
savaş sonuna kadar bu şehri kendileri savunmuşlardır.

Priazov'ye Rumları'nın Mahnovistlere katılmaları anarşist hareketin cephede de 
güçlenmesini sağlamıştır. 1919 Nisan ayında Rum birliklerini gören bir anarşist günlüğüne 
şöyle not almıştı: "Rum birlikleri Mahnovist hareket içerisindeki en kalabalık ve en iyi 
birliklerden biri. Beyaz Ordu'dan kesinlikle nefret ediyorlar. Öz disiplinleri yüksek ve 
iyi savaşçılar oldukları için Mahno onlara çok güveniyor, en kritik alanlara Rum 
birlikleri gidiyordu."

Öyle ki, Priazov'ye Rumları'nın Mahnovist hareket içerisinde yer almaları nedeniyle, 
seneler sonra bile Bolşevikler Ukrayna'daki Rum köylerine saldırmıştır. 1932-1933 yılında 
Bolşeviklerin Ukrayna'da gerçekleştirdiği Holodomor'un (kıtlık soykırımı) Mahnovşçina'ya 
duyulan hıncın ardından kasıtlı olarak yapıldığını söylemek pek yanlış bir düşünce olmaz. 
Ayrıca 1937-1938 yılında SSCB'nin, Bolşevik karşıtlarıyla mücadele planları kapsamında, 
köylülerin karşı devrimci olduğunu öne sürüp Rum köylerine saldırarak infazlar 
gerçekleştirmesi de Mahnovşçina'ya duyulan hıncın etkisiyledir.

Furkan Çelik

fcelik at meydangazetesi.org

Bu yazı Meydan Gazetesi'nin 43. sayısında yayınlanmıştır.

http://meydangazetesi.org/gundem/2018/02/mahnovist-hareket-icerisindeki-priazovye-rumlari/


More information about the A-infos-tr mailing list