(tr) DAF, Meydan #30 - Wan Market

a-infos-tr at ainfos.ca a-infos-tr at ainfos.ca
Tue Jan 26 23:15:42 CET 2016


Devletin ve şirketlerin kontrolündeki ekonomik sistemin karşısında, üretim-tüketim 
ilişkilerinin aracısız bir şekilde kurulduğu kooperatiflerin sayısı giderek artıyor. Son 
zamanlarda bu kooperatifler, Kürdistan'da devletten ve şirketlerden bağımsız bir ekonomik 
işleyişin yansımaları olarak ortaya çıkmaya başlıyor. Bu kooperatiflerden biri olan Medya 
Tüketim Kooperatifi ile Wan'da bulunan marketlerinde gerçekleştirdiğimiz röportajı 
sizlerle paylaşıyoruz. ---- Meydan: Kürdistan'daki ilk tüketim kooperatif olma özelliğini 
taşıyan Medya Tüketim Kooperatifi'nin parçası Wan Market ne zamandan beri var? ---- Medya 
Tüketim Kooperatifi: Aslında Medya Tüketim Kooperatifi'nin esas yeri burasıdır. Bu market, 
7 aydır açık. Bu çalışmanın projelendirilmesi, kooperatifleşme için üyelik çalışmaları 
gibi işler, daha önceden gerçekleştirildi ve neredeyse bir yıldan bu yana devam eden bir 
serüvenimiz var.Bu çalışma, Kürdistan'da ilktir. Kürdistan'da kendi bünyesinde 
kooperatifler açan bazı kurumlar vardı. Mesela Colemerg'de, çalışmalarını yalnızca kendi 
üyeleriyle sınırlı tutan kooperatifler vardı, bunlar da zaten devlete bağlı kuruluşlardı. 
Biz, başlatmış olduğumuz bu çalışma ile halkın tümüne katkı sağlamak istedik.

Bölgede etkisini artırmaya çalışan, daha fazla sömürebilmek için tekeller oluşturan ve 
insanları kendine mahkûm eden tüketim alanlarından olan AVM'lere karşıt bir şekilde Medya 
Tüketim Kooperatifi neyi amaçlıyor?

Zincir mağaza dediğimiz mağazalar, ürünlerini hemen her zaman bölge dışından alıyor ve 
üretimlerini de bölge dışında yapıyor. Bu durum, bölgede yetiştirilen ürünlerin 
değerlendirilememesine sebep oluyor. Biz, bunu defalarca dile getirdik. Bizim amacımız 
yerelde üretim yapan üreticiyi desteklemek.Biz, Wan'da üretim yapan üreticiden ürününü 
değerinde alıyor ve aynı değerde satıyoruz. Tarlada 5 kuruş iken, pazarda 15 kuruşa çıkan 
ürünler var. Bu üreticilere ulaşıp, ürünlerini kendi değerinde satabilme imkanı yaratmaya 
çalışıyoruz.

Bildiğimiz kadarıyla market, bölgedeki istihdamı da artırmaya çalışıyor. Şuan markette kaç 
kişi çalışıyor?

Şu anda, marketimizde dört arkadaşımız çalışıyor. Ancak zaten yalnızca çalışan istihdam 
etmeyi amaçlamıyoruz. Aynı zamanda dolaylı olarak üretimde istihdam sağlamak gibi bir 
amacımız var. Mesela üreticinin ürettiği ürünün değerlenebildiğini görüp, yeniden bir 
istekle üretime devam etmesi gibi...

Kapitalist sömürücü ilişki biçimlerine karşı, marketin işleyişi nasıl?

Kooperatifler esasen demokratik esaslarla kurulan yapılardır. Kapitalizm, paradan para 
kazanma yönünde bir sistem oluştururken; biz bunun tam tersi bir yönünde çalışmalar 
yürütüyoruz. Paradan ziyade emeğin değerlendirilmesi, emekten gelen değerin ön plana 
çıkarılmasını istiyoruz. Bu anlamda, toplantılarımıza katılan dostlarımızı da üretime 
yönlendirmeye çalışıyor; onlara, kendi ürettiklerinden daha fazla para kazanmak yerine, 
bir komün mantığıyla hareket etmeleri gerektiğini anlatıyoruz. Şu an, 183 üyemiz var ve 
çalışmalarımızı hep birlikte yürütüyoruz. İnsanlar, birlikte çalışınca farklı üretimlerin 
ortaya çıkabildiğini; dayanışmanın kapitalizmi yenebileceğini görüyorlar. Burada, kar 
amacı gütmüyor, kazanılanı paylaşıyoruz; ürünlerimizi maliyetine satıyor, kar hırsını 
ortadan kaldırıyoruz.

Kooperatifleşme bir paylaşmadır. Herkes nesi varsa, buraya getirip diğer insanlarla 
paylaşıyor. Kimisinin bir bilgi becerisi varsa gelip burada onu paylaşıyor, öğrenciler 
buraya gelerek bize yardım ediyor. Biz "getirin ürünlerinizi biz alalım, sizin adınıza 
satalım" demiyoruz. Üretici ürününü getirip buraya bırakıyor ve satıldığında, ücretini 
kendisi alıyor. Ya da örneğin bir bal üreticisi ürünü satıldığında onun parasını almak 
yerine, ihtiyacı olduğu bir ürünü buradan alabiliyor. Biz, her şeyin kapitalist bir 
işleyişte devam ettiği bu zamanda, parayı minimalize ederek, kapitalizme karşı barikatlar 
kuruyoruz. Bir karşı duruş koyarak, bütün toplumun bu yönde yapacağı bir çalışmayla 
hareket etmek zorundayız.

Kapitalizmden farklı bir ekonomik modelle işletilmesi dolayısıyla, markette farklı olarak 
ne tür ürünler satılıyor? Yerel ürünlere markette yer verilecek mi?

Zaten temel amacımız yerel ürünlerin burada değerlendirilmesi. Eğer yerel ürünlere burada 
yer vermezsek, bizim kapitalist işleyiş içindeki marketlerden hiçbir farkımız 
kalmayacaktır. Bu yüzden, örneğin Bitlis'ten tahin, Amed'den biber getirerek, Erih ve Riha 
taraflarından zeytin-zeytinyağı getirerek, yerel üreticinin tüketiciye aracısız ulaşması 
için çalışıyoruz.

Bu marketle birlikte, bölgede kooperatifleşmenin yaygınlık kazanması ve üretimin teşvik 
edilmesi için hangi kooperatiflerle ilişki içerisindesiniz?

Biz, kooperatifimizi bir örnek oluşturabilmek için kurduk. Özellikle mahallelerde olan 
üreticilerin bir araya gelerek oluşturacağı bir kooperatif olması ve birlikte hareket 
ederek üretime odaklı çalışmalar yapılmasını sağlamaya çalışıyoruz. Bunun haricinde 
Bika-Koop isimli bir kadın kooperatifimiz var, burada onların üretimlerine de yer 
veriyoruz. Onun haricinde bir bal kooperatifi ve başka kooperatifler ile de iletişim 
halindeyiz.

Son olarak, eklemek istediğiniz başka bir şey var mı?

Bu ve benzeri oluşumların daha da fazlalaşması gerek. Bu deneyimler, sömürünün önünde bir 
karşı koyuştur. Sömürüyü ortadan kaldırmak için, insanların bir araya gelmesini, kendi 
çalışmalarını bu şekilde yapmasını ve kapitalizmden ancak bu şekilde kurtulabileceklerini 
görmesi gerekiyor.

Bu Yazı Meydan Gazetesi'nin 30. sayısında yayımlanmıştır.

http://meydangazetesi.org/gundem/2015/12/wan-market/


More information about the A-infos-tr mailing list